Οι στρατηγικές αντιμετώπισης του υπερτουρισμού

Α Decrease font Enlarge font
Οι στρατηγικές αντιμετώπισης του υπερτουρισμού

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού διενήργησε έρευνα σε οκτώ ευρωπαϊκές πόλεις - Άμστερνταμ, Βαρκελώνη, Βερολίνο, Κοπεγχάγη, Λισαβώνα, Μόναχο, Σάλτσμπουργκ και Ταλίν- και προτείνει την εφαρμογή 11 στρατηγικών και 68 μέτρων για τη διαχείριση της αύξησης επισκεπτών σε αστικούς προορισμούς.

Η πρόσφατη ανάπτυξη του αστικού τουρισμού δημιουργεί την ανάγκη για στρατηγικές αειφορίας και πρακτικές που ελαχιστοποιούν τις αρνητικές επιπτώσεις του τουρισμού στους φυσικούς πόρους, τις υποδομές, την κινητικότητα καθώς και τις κοινωνικοπολιτισμικές επιπτώσεις. Οι ολοένα και αυξανόμενες αναφορές για αρνητικές συμπεριφορές των ντόπιων απέναντι στους επισκέπτες λόγω του υπερπληθυσμού, της αύξησης του θορύβου και άλλων παραγόντων, έχουν οδηγήσει στην εξάπλωση των όρων «υπερτουρισμός» και «τουρισμοφοβία» στα μέσα ενημέρωσης.

«Το κλειδί είναι η διακυβέρνηση. Η διαχείριση των προκλήσεων που δημιουργεί ο αστικός τουρισμός σήμερα είναι ένα πολύ πιο περίπλοκο ζήτημα από αυτό που νομίζουμε. Οφείλουμε να δημιουργήσουμε έναν οδικό χάρτη για τον αστικό τουρισμό και να τοποθετήσουμε τον τουρισμό στην ευρύτερη ατζέντα αστικής ανάπτυξης», δηλώνει ο γενικός γραμματέας του ΠΟΤ Zurab Pololikashvili. «Πρέπει επίσης να διασφαλίσουμε ότι οι τοπικές κοινωνίες αντιλαμβάνονται και επωφελούνται από τις θετικές πλευρές του τουρισμού», προσθέτει.

«Δεν υπάρχει μια λύση που να ταιριάζει σε όλες τις περιπτώσεις. Ο τουρισμός θα πρέπει να αποτελεί μέρος της αστικής στρατηγικής για αειφόρα ανάπτυξη», τονίζει ο Dr. Ko Koens του Centre of Expertise Leisure, Tourism & Hospitality (CELTH) και του τμήματος Εφαρμοσμένων Επιστημών του Breda University. «Η εμπλοκή αλλά και η υποστήριξη των ντόπιων κατοίκων είναι το κλειδί στην επίτευξη αειφόρου τουρισμού», επισημαίνει ο καθηγητής Albert Postma του CELTH και του τμήματος Εφαρμοσμένων Επιστημών του NHL Stenden University.

Οι στρατηγικές και τα μέτρα

1. Προώθηση της διασποράς των επισκεπτών μέσα και έξω από την πόλη

  • Διοργάνωση περισσότερων εκδηλώσεων σε λιγότερο δημοφιλή σημεία της πόλης και στα περίχωρά της.
  • Ανάπτυξη και προώθηση αξιοθέατων και υπηρεσιών σε λιγότερο δημοφιλή σημεία της πόλης και στα περίχωρά της.
  • Αύξηση της χωρητικότητας των αξιοθέατων και του χρόνου που δαπανούν οι επισκέπτες σε αυτά. 
  • Δημιουργία κοινής ταυτότητας της πόλης και των περιχώρων της. 
  • Εφαρμογή ταξιδιωτικής κάρτας για απεριόριστα τοπικά ταξίδια. 
  • Σηματοδότηση ολόκληρης της πόλης, και όχι μόνο του κέντρου, για την τόνωση της επισκεψιμότητας των λιγότερο επισκέψιμων σημείων.

2. Προώθηση της χρονικής διασποράς των επισκεπτών κατά τη διάρκεια του έτους

  • Προώθηση εμπειριών κατά τη διάρκεια της χαμηλής περιόδου. 
  • Προώθηση της δυναμικής τιμολόγησης. 
  • Διοργάνωση εκδηλώσεων τους μήνες της χαμηλής περιόδου. 
  • Δημιουργία χρονοδιαγράμματος επισκέψεων των δημοφιλών αξιοθέατων και/ή εκδηλώσεων μέσα από παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο. 
  • Χρήση νέων τεχνολογιών (εφαρμογές, κ.ά.) για την τόνωση της δυναμικής χρονικής διασποράς. 

3. Προώθηση νέων προορισμών και σημείων ενδιαφέροντος

  • Προώθηση νέων προορισμών στα σημεία εισόδου της πόλης, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού των επισκεπτών καθώς και στα κέντρα πληρόφορησης επισκεπτών. 
  • Προσφορά συνδυασμένων προσφορών για νέους προορισμούς και αξιοθέατα. 
  • Παραγωγή οδηγών πόλης και βιβλίων που αναδεικνύουν κρυμμένους θησαυρούς. 
  • Δημουργία δυναμικών εμπειριών και διαδρομών για διείσδυση σε εξειδικευμένες κατηγορίες τουριστών. 
  • Κίνητρα για ανάπτυξη ξεναγήσεων σε λιγότερο γνωστά σημεία της πόλης. 
  • Ανάπτυξη εφαρμογών εικονικής πραγματικότητας σε διάσημα αξιοθέατα που θα συνεισφέρουν στις επισκέψεις.

4. Αναθεώρηση και προσαρμογή της νομοθεσίας

  • Αναθεώρηση των ωραρίων λειτουργίας των αξιοθέατων. 
  • Αναθεώρηση του κανονισμού επισκέψεων των δημοφιλών αξιοθέατων για μεγάλες ομάδες επισκεπτών.
  • Αναθεώρηση του κανονισμού κίνησης στα πολυσύχναστα σημεία της πόλης. 
  • Χρήση από τους επισκέπτες χώρων πάρκινγκ περιμετρικά της πόλης. 
  • Δημιουργία ειδικών σημείων επιβίβασης/αποβίβασης πούλμαν σε βολικά σημεία. 
  • Δημιουργία πεζόδρομων. 
  • Αναθεώρηση της νομοθεσίας και φορολόγησης νέων πλατφορμών τουριστικής εξυπηρέτησης.
  • Αναθεώρηση της νομοθεσίας και φορολόγησης των ξενοδοχείων και άλλων καταλυμάτων. 
  • Καθορισμός της χωρητικότητας της πόλης και των πιο σημαντικών σημείων και αξιοθέατων. 
  • Δημιουργία ενός συστήματος συντονισμού όλων των εμπλεκόμενων μερών. 
  • Αναθεώρηση του κανονισμού πρόσβασης σε κάποιες περιοχές για τουριστικές δραστηριότητες. 

5. Ενίσχυση της κατάτμησης των επισκεπτών

  • Καταγραφή και στοχοποίηση των κατηγοριών επισκεπτών με τη μικρότερη επίπτωση σύμφωνα με τα δεδομένα και τους στόχους της κάθε πόλης. 
  • Στοχοποίηση επαναλαμβανόμενων επισκεπτών. 
  • Αποθάρρυνση συγκεκριμένων κατηγοριών να επισκεφθούν την πόλη. 

6. Διασφάλιση ότι οι τοπικές κοινωνίες επωφελούνται από τον τουρισμό

  • Αύξηση του επιπέδου απασχόλησης στον τουρισμό και προσπάθειες για δημιουργία αξιοπρεπών θέσεων εργασίας. 
  • Προώθηση των θετικών επιπτώσεων του τουρισμού, ενημέρωση των τοπικών κοινωνιών σχετικά με τον κλάδο. 
  • Συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στην ανάπτυξη νέων τουριστικών προϊόντων. 
  • Ανάλυση των δυνατοτήτων προσφοράς-ζήτησης των τοπικών κοινωνιών και προώθηση της ενσωμάτωσής τους στην αλυσίδα αξιών του τουρισμού. 
  • Βελτίωση της ποιότητας των υποδομών και των υπηρεσιών, υπολογίζοντας κατοίκους και επισκέπτες.
  • Κίνητρα για ανάπτυξη των φτωχότερων γειτονιών μέσω του τουρισμού. 

7. Δημιουργία αστικών εμπειριών οι οποίες οφελούν τόσο τους κατοίκους όσο και τους επισκέπτες

  • Ανάπτυξη της πόλης με τρόπο που να καλύπτει τις ανάγκες και επιθυμίες των πολιτών και αντιμετώπιση των τουριστών ως προσωρινών κατοίκων. 
  • Ανάπτυξη τουριστικών εμπειριών και προϊόντων που προωθούν την εμπλοκή κατοίκων και επισκεπτών.
  • Ενσωμάτωση τουριστικών εγκαταστάσεων στο πλαίσιο τοπικών εκδηλώσεων και δραστηριοτήτων. 
  • Δημιουργία και προώθηση τοπικών πρεσβευτών της πόλης. 
  • Προώθηση πρωτοβουλιών τέχνης και πολιτισμού (π.χ. street art) που θα δώσουν νέες προοπτικές στην πόλη και θα επεκτείνουν την επισκεψιμότητα σε νέες περιοχές. 
  • Επέκταση των ωραρίων λειτουργίας των αξιοθέατων. 

8. Βελτίωση των υποδομών και των υπηρεσιών της πόλης

  • Δημιουργία ενός σχεδίου για ισορροπημένη, βιώσιμη διαχείριση της κίνησης. 
  • Διασφάλιση ότι οι μεγάλοι οδικοί άξονες είναι κατάλληλοι για εκτεταμένες τουριστικές δραστηριότητες και οι δευτερεύουσες διαδρομές είναι διαθέσιμες στις ώρες αιχμής. 
  • Βελτίωση των υποδομών πολιτισμού. 
  • Βελτίωση της σηματοδότησης. 
  • Καταλληλότερα μέσα μαζικής μεταφοράς για τουρίστες. 
  • Δημιουργία ειδικών μεταφορικών μέσων για επισκέπτες κατά την περίοδο αιχμής. 
  • Παροχή επαρκών δημόσιων υπηρεσιών. 
  • Δημιουργία ασφαλών ποδηλατικών διαδρομών και κίνητρα για υπηρεσίες ενοικίασης ποδηλάτων.
  • Δημιουργία ειδικών ασφαλών και ελκυστικών πεζοπορικών διαδρομών. 
  • Διασφάλιση ότι οι διαδρομές είναι κατάλληλες για άτομα και κινητικά προβλήματα ή ηλικιωμένους επισκέπτες σύμφωνα με τις αρχές του προσβάσιμου τουρισμού. 
  • Διασφάλιση της ποιότητας της πολιτιστικής κληρονομιάς και των αξιοθέατων. 
  • Εξασφάλιση υπηρεσιών καθαριότητας κατάλληλων για τουριστικές εγκαταστάσεις και κατά τη διάρκεια της περιόδου αιχμής. 

9. Επικοινωνία και συνεργασία με τους τοπικούς παράγοντες και φορείς

  • Δημιουργία ομάδας διαχείρισης τουρισμού που θα περιλαμβάνει όλους τους κρίκους της αλυσίδας και θα συγκαλείται σε τακτά χρονικά διαστήματα. 
  • Διοργάνωση προγραμμάτων επαγγελματικής ανάπτυξης για τους εταίρους. 
  • Δημιουργία πλατφορμών τοπικών συζητήσεων για τους ντόπιους. 
  • Διενέργεια τακτικών ερευνών μεταξύ των ντόπιων και άλλων τοπικών παραγόντων. 
  • Ενθάρρυνση των ντόπιων να μοιράζονται ενδιαφέρον περιεχόμενο σχετικά με την πόλη στα κοινωνικά δίκτυα.
  • Επικοινωνία με τους ντόπιους σχετικά με τη δική τους συμπεριφορά. 
  • Ένωση διαχωρισμένων κοινοτήτων.

10. Επικοινωνία και συνεργασία με τους επισκέπτες

  • Ενημέρωση των επισκεπτών σχετικά με τις επιπτώσεις του τουρισμού. 
  • Εκπαίδευση των επισκεπτών πάνω στις τοπικές αξίες, έθιμα και κανονισμούς. 
  • Παροχή επαρκών πληροφοριών σχετικά με περιορισμούς κυκλοφορίας, εγκαταστάσεις στάθμευσης, εισιτήρια, υπηρεσίες μεταφοράς, κ.λπ. 

11. Δημιουργία εργαλείων μέτρησης

  • Παρακολούθηση βασικών δεικτών, όπως διακύμανση της ζήτησης ανάλογα την εποχή, αφίξεις και δαπάνες, πρότυπα επισκέψεων σε αξιοθέατα, κατηγορίες τουριστών, κ.λπ. 
  • Προαγωγή της χρήσης big data και νέων τεχνολογιών για την παρακολούθηση και αξιολόγηση των επιδόσεων του τουρισμού και των επιπτώσεών του. 
  • Δημιουργία σχεδίων έκτακτης ανάγκης για τις περιόδους αιχμής και για έκτακτες περιπτώσεις.