Ο τουρισμός στρέφεται στην αειφορία

Α Decrease font Enlarge font
Ο τουρισμός στρέφεται στην αειφορία

Ο τουρισμός μπορεί να αποτελέσει όχημα για την ανάδειξη των φυσικών πόρων, ταυτόχρονα όμως είναι και ένας αδίστακτος «καταναλωτής» τους. Και όσο αυξάνεται ο αριθμός των τουριστών, τόσο επιβαρύνεται το περιβάλλον. 

Είναι χαρακτηριστικό ότι η τουριστική βιομηχανία συνεισφέρει στην κλιματική αλλαγή, δηλαδή στις εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα, κατά 5% (κατά άλλους υπολογισμούς, 12%) επί του συνόλου των ετήσιων εκπομπών παγκοσμίως.

Μάλιστα, μόλις τρεις τομείς παράγουν το 93% των αερίων (αεροπορικές μεταφορές 40%, οδικές μεταφορές 32% και διαμονή 21%). Με τις παρούσες συνθήκες αμετάβλητες, οι εκπομπές του τουρισμού αναμένεται να διπλασιαστούν τα επόμενα 25 χρόνια.

Ο τουρισμός σαν τρόπος συμπεριφοράς και προσέγγισης της ζωής ενός ανθρώπου δεν μπορεί να είναι ανεξέλεγκτος, χωρίς όρια και ανταποδοτικότητα σε αυτό που μπορεί να επιβάλει άμεσα ή έμμεσα στον τόπο επίσκεψης. Για το σκοπό αυτό, η διεθνής κοινότητα δημιούργησε την έννοια του Αειφόρου Τουρισμού, ως εκείνη τη διαδικασία όπου το τουριστικό προϊόν δημιουργείται, προσφέρεται και υλοποιείται με στόχο την ελάχιστη επίδραση στο περιβάλλον, τον άνθρωπο, και τις γενεές που ακολουθούν. Και αυτή η επίδραση αξιολογείται σε επίπεδο περιβαλλοντικό, οικονομικό και κοινωνικό: «πράσινη» διαχείριση στις τουριστικές επιχειρήσεις με την εφαρμογή πρακτικών για εξοικονόμηση νερού και ενέργειας, σωστή διαχείριση απορριμμάτων και χημικών κ.λπ., κεντρικές ή τοπικές διοικητικές επιλογές όπως η στροφή σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, βιοκλιματικές κατασκευές, κ.λπ., προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς με σωστή διαχείριση της πρόσβασης και του αριθμού των επισκεπτών, κ.ά. 

Ο όρος «Αειφόρος» είναι πιο πολύ ένας τεχνικός / επιστημονικός όρος. Ευρέως διαδεδομένος είναι ο όρος Υπεύθυνος ή και Πράσινος Τουρισμός ενώ χρησιμοποιούνται συχνά και οι μάλλον πιο γενικόλογοι –και τελικά άστοχοι- όροι Εναλλακτικός και Οικολογικός.

Η βασική διαφορά του Υπεύθυνου Τουρισμού από τον… παραδοσιακό είναι ότι, ενώ μέχρι τώρα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των επισκεπτών διαμόρφωναν τις πιέσεις στον προορισμό, τώρα γίνεται προσπάθεια να συμβαίνει το αντίθετο. Εκεί λοιπόν που ο αριθμός των επισκεπτών, η χώρα προέλευσής τους και το κοινωνικο-οικονομικό τους επίπεδο αλλά και η εποχικότητα του προορισμού επιδρούσαν τόσο στο περιβάλλον όσο και στην οικονομία και την κοινωνία ενός προορισμού, ο Υπεύθυνος Τουρισμός υπαγορεύει ότι η ανάγκη και οι μηχανισμοί προστασίας της φυσικής και πολιτισμικής ταυτότητας της περιοχής καθορίζουν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των επισκεπτών. Όπως γίνεται κατανοητό, προϋπόθεση για την ανάπτυξη του αειφόρου τουρισμού αποτελεί η σωστή ενημέρωση και η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση τόσο των επισκεπτών, όσο και των τοπικών κοινωνιών και των επιχειρηματιών.

Ο τουρισμός έχει αναγνωριστεί από τα Ηνωμένα Έθνη ως ένας από τους 10 τομείς που θα οδηγήσουντη μετάβαση προς μια Πράσινη Οικονομία και δεν είναι τυχαίο ότι η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών έχει ανακηρύξει το 2017 Έτος Αειφόρου Τουρισμού για την Ανάπτυξη.

Πιστοποιήσεις

Μέχρι σήμερα, η έννοια ενός τουριστικού προϊόντος που θα σέβεται το περιβάλλον και θα αποδίδει πίσω στην κοινωνία μέρος των αποτελεσμάτων του ήταν ανάγκη του καταναλωτή όπως δείχνουν οι έρευνες αλλά όχι πάντα και των επαγγελματιών του χώρου του τουρισμού. Ευτυχώς οι καταναλωτές κατάφεραν με την επιμονή τους να κινητοποιήσουν και τους επιχειρηματίες.

Με βάση αυτή την αρχή, τα τελευταία χρόνια έχουν εισαχθεί και χρησιμοποιηθεί από αρκετές ξενοδοχειακές μονάδες μία σειρά από πρότυπα ‘πράσινου’ ή ‘Αειφόρου’ τουρισμού, τα σημαντικότερα των οποίων είναι τα Travelife, Green Key, Earth Check, Green Globe. Αυτά αποτελούν έρος ενός μεγαλύτερου αριθμού πιστοποιήσεων που εφαρμόζονται παγκοσμίως, ενώ η διείσδυση του ενός ή του άλλου εξαρτάται πάντα από διάφορες παραμέτρους όπως τη ζήτηση του πελάτη, την προέλευση του πελάτη, τις ιδιαιτερότητες της περιοχής της εγκατάστασης, της προώθησης από τους Tour Operators, το πόσο κοντά είναι στην εμπορική διάσταση του τουριστικού προϊόντος μέσα από τις μεθοδολογίες που ζητούν να εφαρμοστούν, το πόσο σχετίζονται με την τελική ποιότητα του προϊόντος, κλπ. Τα πρότυπα αυτά ζητούν την τήρηση από τον ξενοδόχο μίας σειράς από κανόνες και κριτήρια (αλλάζουν σε κάποιο βαθμό ανάλογα το πρότυπο) τα οποία αφορούν κυριότερα τους τομείς των Συστημά των Αειφορικής Διαχείρισης (λειτουργία, τήρηση νομοθεσίας, επικοινωνία, διαχείριση οικονομικών πόρων), της Περιβαλλοντικής Διαχείρισης (ενέργεια, νερό, απορρίμματα, μόλυνση, επικίνδυνες ουσίες, βιοποικιλότητα), ανθρώπινα και εργασιακά δικαιώματα, σχέσεις με την κοινωνία, προμηθευτές και πελάτες).

Τα οικολογικά σήματα ποιότητας, όπως η «Γαλάζια Σημαία», για ακτές, μαρίνες και τουριστικά σκάφη, και το «GREEN KEY», για καταλύματα, εστιατόρια και συνεδριακά κέντρα, τα οποία χειρίζεται στην Ελλάδα η Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, έρχονται να επιβεβαιώσουν την τήρηση των παραπάνω πρακτικών και να κατηγοριοποιήσουν τις τουριστικές επιχειρήσεις βάσει της συμμόρφωσής τους σε περιβαλλοντικά πρότυπα, ειδικές απαιτήσεις και κανόνες.

Πράσινα ξενοδοχεία: το μέλλον του τουρισμού

Η εξοικονόμηση ενέργειας στα ξενοδοχεία αποτελεί μια παγκόσμια τάση που πηγάζει τόσο από την οικονομική αναγκαιότητα όσο και από την ανάγκη της φιλο-περιβαλλοντικής πολιτικής, η οποία πλέον αποτελεί απαίτηση τόσο από τους tour operators όσο και από τους μεμονωμένους τουρίστες.

Η κατανάλωση ενέργειας στα ξενοδοχεία, ευθύνεται για το 10% της συνολικής κατανάλωσης της χώρας και είναι από τις μεγαλύτερες σε ολόκληρο τον κτιριακό τομέα. Το 3% - 9% του λειτουργικού κόστους των Ελληνικών ξενοδοχείων οφείλεται στην κατανάλωση ενέργειας, με πιο ενεργοβόρους τομείς αυτούς της θέρμανσης και του κλιματισμού.

Μάλιστα τα Ζεστά Νερά Χρήσης και ο τομέας Θέρμανσης / Εξαερισμού / Κλιματισμού (HVCA) αντιπροσωπεύουν ποσοστό μεγαλύτερο του 65% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης ενός ξενοδοχείου.

Η λειτουργία ξενοδοχειακών καταλυμάτων φιλικών προς το περιβάλλον είναι ένα ζήτημα εξαιρετικής σημασίας για να αναπτυχθεί ο ελληνικός τουρισμός με αειφόρο τρόπο. Η ελληνική πολιτεία και νομοθεσία δίνουν πλέον βαρύτητα και στα οικολογικά χαρακτηριστικά ενός καταλύματος κατά την κατάταξή του σε αστέρια, λαμβάνοντας υπόψη τη χρήση ενεργειακών κουφωμάτων, τη χρήση λαμπτήρων LED αλλά και κάθε άλλου μέτρου για την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιριακών δομών.

Οι ολοκληρωμένες λύσεις διαχείρισης κτιρίων και η συνδυασμένη χρήση πηγών ενέργειας είναι σε θέση να προσφέρουν σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας, με ιδιαίτερα σύντομο χρόνο απόσβεσης της επένδυσης.

Συνδυασμένη χρήση πηγών ενέργειας

Για τη δημιουργία σύγχρονων ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων εξοικονόμησης ενέργειας, με γνώμονα την ποιότητα, το χαμηλό λειτουργικό κόστος και τον ταχύχρόνο απόσβεσης, ο επιχειρηματίας ξενοδόχος οφείλει να εστιάσει στη χρήση των δωρεάν Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, όπως η ηλιοθερμία και οι αντλίες θερμότητας αέρος-νερού, καθώς και στο συνδυασμό αυτών με σύγχρονα συστήματα παραγωγής και αποθήκευσης της θερμικής ενέργειας, τα οποία χρησιμοποιούν συμβατικά καύσιμα, αλλά με πολύ υψηλότερους Βαθμούς απόδοσης.

Επιπλέον, η χρήση της πληροφορικής για απομακρυσμένη παρακολούθηση και τηλεπαραμετροποίηση, συνεισφέρει στη συνεχή βελτιστοποίηση των εγκαταστάσεων σε πραγματικό χρόνο και με βάση τις διαφορετικές και ιδιαίτερες ενεργειακές ανάγκες του κτιρίου και κατ’ επέκταση στην επιπλέον εξοικονόμηση ενέργειας και πόρων.

Η πιο συμφέρουσα πρόταση για τα ξενοδοχεία είναι η χρήση των αντλιών θερμότητας, σε συνδυασμό με την ηλιοθερμία, ιδιαίτερα για νέες εγκαταστάσεις, όπου δεν υπάρχει ανάγκη χρήσης συμβατικών συστημάτων παραγωγής ενέργειας.

Αυτά τα συστήματα παρέχουν τη δυνατότητα να καλυφθούν οι ανάγκες των ξενοδοχείων σε Ζεστό Νερό Χρήσης, Θέρμανση και Κλιματισμό από ένα και μόνο σύστημα που λειτουργεί αποκλειστικά με Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ).

Building Management Systems

Το BMS (Building Management System) είναι ένα σύστημα ελέγχου που εγκαθίσταται σε κτίρια, για να εποπτεύει και να ελέγχει όλα τα ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα του κτιρίου, όπως Ψύξη, Θέρμανση, Εξαερισμό, Φωτισμό, Συστήμα τα Ενέργειας. Το BMS αποτελείται από Software (πρόγραμμα SCADA -Supervisory Control and Data Acquisition) και Hardware. Ένα BMS προσφέρει μοναδικά πλεονεκτήματα εξοικονόμησης ενέργειας, καθολικής εποπτείας, άμεσης ενημέρωσης για βλάβες - ακόμη και βλάβες που πρόκειται να συμβούν στο άμεσο μέλλον, καθώς αναλύει την εξέλιξη των βλαβών χρονικά, αναλύοντας την αλληλουχία των συμβάντων που οδήγησαν στη βλάβη.

Κτίρια με Building Management System συνήθως παρουσιάζουν 40% εξοικονόμηση ενέργειας και εφόσον συμπεριληφθεί και ο φωτισμός η εξοικονόμηση μπορεί να αγγίξει και το 70%.